De programmadirectie en waterbeheerders hebben beide verantwoordelijkheden in de uitvoering van projecten binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP). Deze projecten verlopen volgens een vaste fasering.
De infographic toont een procesoverzicht van een HWBP-project, van beoordeling tot beheer en onderhoud, met aanduiding van scope en verantwoordelijkheden.
Links in rood staat het woord “Beoordeling”. Vanuit dit woord loopt een pijl naar rechts naar een lichtblauw, afgerond langwerpig vlak dat de scope van het HWBP weergeeft.
Binnen dit lichtblauwe vlak staan achtereenvolgens de processtappen:
- “Programmeren & Begroten”
- gevolgd door “Uitvoeren project”, met daaronder twee subonderdelen:
- Subsidieverlening
- Rapporteren & verantwoorden
Vanuit het lichtblauwe vlak loopt een pijl verder naar rechts naar de rode tekst “Beheer & onderhoud”.
De kleurcodering in de infographic wordt toegelicht in een legenda onder het schema:
- Lichtblauw staat voor scope HWBP
- Rood staat voor verantwoordelijkheid van de beheerder
- Donkerblauw staat voor programmadirectie in de lead
De infographic maakt duidelijk dat het HWBP zich richt op de fasen programmeren, begroten en uitvoeren van het project, inclusief subsidieverlening en verantwoording. De fases beoordeling aan de voorkant en beheer en onderhoud aan de achterkant vallen buiten de HWBP-scope en liggen bij de beheerder. De kleur- en tekstverdeling laat zien waar de verantwoordelijkheid ligt en in welke fase de programmadirectie een leidende rol heeft.
Verantwoordelijkheden
De beheerder van een dijk, sluis of gemaal is verantwoordelijk voor het voorbereiden en uitvoeren van het HWBP-project en voor de kwaliteit hiervan.
Als vertegenwoordiger van de alliantie heeft de programmadirectie HWBP een regisserende, faciliterende en toetsende rol in de uitvoering van het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
De programmadirectie doet dit door:
- Het verantwoorden over de voortgang van het programma
- Het beoordelen (toetsen) van subsidieaanvragen
- Het begeleiden van HWBP-projectteams van beheerders bij de bovenstaande processen
- Het opstellen van de begroting en de jaarlijkse programmering
- Het faciliteren van kennisontwikkeling en kennisdeling binnen de alliantie.
Als alliantie erkennen wij dat organisaties gemeenschappelijke én eigen taken en verantwoordelijkheden hebben. Hoe wij samenwerken hebben we vastgelegd in onze alliantieprincipes. Deze principes vormen de basis voor een succesvolle samenwerking binnen het HWBP.
De beoordeling van dijken en het beheer en onderhoud van dijken valt buiten de scope van het HWBP.
Resultaten
Werken volgens de alliantieprincipes leidt tot optimale samenwerking tussen beheerders en programmadirectie. Er is zowel aandacht voor de individuele projecten als voor het programma als geheel. Alleen op deze manier halen we het doel van het HWBP: alle primaire keringen voldoen in 2050 aan de waterveiligheidsnorm.
Fasering projecten
Alle projecten starten met een beoordeling van de veiligheidsopgave en met een ingangstoets. Vervolgens neemt de programmadirectie de projecten op in het programma van het HWBP. De beheerder voert de projecten uit. Om de beheersbaarheid van het programma te vergroten, werkt het HWBP met een systematiek die ontleend is aan de MIRT-werkwijze. Ieder HWBP-project doorloopt in principe 3 fasen: verkenning (en eventueel een voorverkenning), planuitwerkingsfase en realisatiefase.
De infographic toont een overzicht van projectfasen en bijbehorende HWBP-processen, weergegeven in meerdere horizontale lagen.
Bovenaan staat een rode, doorlopende pijl die de projectfasering weergeeft. Deze pijl bestaat uit de volgende opeenvolgende fasen:
- Beoordeling opgave
- Ingangstoets
- Voorverkenning
- Verkenning
- Planuitwerking
- Realisatie
Onder deze projectfasen staan vier horizontale proceslijnen, elk met een eigen kleur en label aan de linkerkant. De pijlen in elke rij lopen van links naar rechts en geven aan over welke projectfasen het betreffende proces zich uitstrekt.
De bovenste proceslijn is “Subsidieverlening” (blauw). Deze loopt over meerdere fasen van het project en laat zien dat subsidieverlening gedurende een belangrijk deel van het projectproces plaatsvindt.
De tweede proceslijn is “Rapporteren & verantwoorden” (lichtblauw). Deze loopt eveneens over meerdere fasen en geeft aan dat rapportage en verantwoording doorlopend plaatsvinden tijdens het project.
De derde proceslijn is “Programmeren & begroten” (grijs). Deze beslaat een groot deel van de projectfasen en laat zien dat programmering en begroting gedurende het project worden geactualiseerd.
De onderste proceslijn is “Begeleiding” (lichtgrijs). Deze loopt vrijwel over het volledige project, van de vroege fases tot en met de realisatie, en geeft aan dat begeleiding een doorlopend proces is.
De infographic maakt inzichtelijk hoe de verschillende HWBP-processen parallel lopen aan de projectfasen en elkaar overlappen in de tijd. Hierdoor wordt duidelijk dat subsidieverlening, rapporteren en verantwoorden, programmeren en begroten en begeleiding geen losse stappen zijn, maar doorlopende activiteiten binnen het totale projectproces.
Het proces 'Subsidieverlening' loopt parallel aan de projectfasering; elke fase start met een subsidieaanvraag en eindigt met een subsidievaststelling. De processen 'Programmeren en begroten' en 'Rapporteren en verantwoorden' volgen niet de projectfasering. Deze processen kennen een jaarlijkse cyclus. Elk kwartaal verantwoorden projecten en het programma over de voortgang. We kijken daarbij ook naar de programmering.
1. (Voor)verkenning
In de verkenningsfase bekijkt een beheerder met alle betrokken partijen mogelijke alternatieven. De waterbeheerder selecteert kansrijke oplossingsrichtingen. Het projectteam van de waterbeheerder werkt deze kansrijke oplossingsrichtingen uit in overleg met belanghebbenden zoals provincies en gemeenten. Het eindproduct is een voorkeursalternatief (VKA). De Werkwijzer aanpak verkenningsfase ondersteunt het projectteam bij het opstellen van het plan van aanpak voor de verkenning.
Een verkenningsfase kan voorafgegaan worden door een voorverkenning. Bij het HWBP gebruiken wij de voorverkenningsfase bij projecten waar de scope van de veiligheidsopgave nog niet stabiel is. Het eindproduct van de voorverkenning is een stabiele veiligheidsopgave.
Werkwijzer verkenning HWBP-projecten bekijken.
2. Planuitwerking
Het voorkeursalternatief werkt een beheerder in de planuitwerkingsfase verder uit. Deze fase resulteert in een Projectplan Waterwet voor de definitieve variant.
Tijdens de planuitwerkingsfase vindt meestal de contractvoorbereiding en de aanbesteding plaats. Dit wisselt echter per project en hangt af van de gekozen contractvorm.
Handreiking planuitwerking voor HWBP-projecten bekijken.
3. Realisatiefase
Als laatste volgt de realisatiefase, waarin de aanbesteding en uitvoering van de werkzaamheden plaatsvinden, conform het vastgestelde Projectplan Waterwet.