Het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) werkt aan een sterkere aanpak voor waterveiligheid. Hoewel er een hoop goed gaat, stijgen de kosten harder dan de inflatie, worden mijlpalen niet altijd gehaald en hebben doelmatigheidsprikkels niet altijd het gewenste effect. Daarom verbeteren we de bestaande afspraken binnen de alliantie. Zo kunnen we de komende jaren nog slagvaardiger samenwerken en het doel voor 2050 behalen. Dit noemen we de herijking van het HWBP.
De Alliantie van Waterschappen en het Rijk werkt via het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) aan een gezamenlijke opgave van nationaal belang: ervoor zorgen dat alle primaire waterkeringen in Nederland uiterlijk voor 2050 aan de wettelijke veiligheidsnorm voldoen. Daarmee draagt het HWBP bij aan een veilige en toekomstbestendige delta, waarin Nederland kan blijven leven met water.
De afgelopen jaren is het HWBP zichtbaar op stoom gekomen: veel projecten zijn inmiddels in uitvoering en we hebben de opgave scherper in beeld. Tegelijk werd in 2023 en 2024, na afronding van de eerste beoordelingsronde van de primaire keringen, duidelijk dat die opgave ook onder druk staat. Door een groeiende versterkingsopgave en stijgende kosten staat het programma voor nieuwe uitdagingen. Daarmee kwam ook scherper in beeld dat de manier waarop we het programma organiseren, financieren en aansturen moet meebewegen met de omvang en complexiteit van de opgave.
De richting is daarom niet alleen om 2050 te halen, maar ook om het HWBP zo te versterken dat Nederland daarna goed gesteld blijft voor de waterveiligheidsopgave van de toekomst. Dat vraagt om een programma dat toekomstbestendig, doelmatig, voorspelbaar en professioneel blijft functioneren. Het vraagt ook om een alliantie die verder groeit in samenwerking, rolvastheid en gezamenlijke sturing, en die publieke middelen maatschappelijk verantwoord en uitlegbaar inzet. Ook willen we ruimte houden om, waar dat past binnen het tempo van de dijkversterking, kansen voor gebiedsontwikkeling en bredere ruimtelijke meerwaarde te blijven benutten.
Daarom hebben het Rijk en de Waterschappen aanvullende afspraken gemaakt over de toekomst van het programma. Als onderdeel daarvan zijn extra financiële middelen beschikbaar gesteld voor de periode tot 2036. Daarmee is voor de komende jaren meer zekerheid ontstaan over de HWBP-programmering. Tegelijkertijd is afgesproken om processen en werkwijzen binnen het programma te actualiseren en verbeteren. Deze combinatie van financiële afspraken en verbeteringen in de werkwijze noemen wij de herijking van het HWBP.
De herijking richt zich onder meer op de omvang en programmering van de versterkingsopgave, het beheersen van kosten, het op tempo houden van de uitvoering, de verdeling van risico’s en het waar nodig aanpassen van sturing en uitvoeringskaders. Over deze onderwerpen zijn bestuurlijke afspraken gemaakt tussen het Rijk en de waterschappen, die eind 2025 zijn bekrachtigd.
Op dit moment werken de partners binnen de Alliantie samen aan de ambtelijke uitwerking van deze afspraken. Wat vaststaat, is de richting van de herijking en de bestuurlijke afspraken die daarover zijn gemaakt. In de komende periode wordt verder uitgewerkt hoe die afspraken hun plek krijgen in de werkwijze van het HWBP en in de dagelijkse praktijk van projecten, programma en sturing. Dat gebeurt gezamenlijk, met brede betrokkenheid vanuit de Alliantie en met oog voor samenhang en uitvoerbaarheid. Waar dat slim en behulpzaam is, worden ook partijen buiten het HWBP betrokken. Daarbij houden we steeds in beeld of de uitwerking ook daadwerkelijk bijdraagt aan de beoogde resultaten van de herijking. Richting de zomer wordt meer gedeeld over de verdere uitwerking en hoe deze in de praktijk vorm krijgt. Zo groeit een breed gedragen aanpak die de basis legt voor een toekomstbestendig HWBP: hoger in kwaliteit, sterker in uitvoering en blijvend gericht op een doelmatige inzet van middelen, zodat Nederland nu en na 2050 waterveilig blijft. Oftewel; 'van herijking naar verrijking!'
De herijking is uitgewerkt langs 4 inhoudelijke thema's. Samen vormen zij de basis voor de bestuurlijke afspraken tussen het Rijk en de waterschappen.
De 3 kernboodschappen
Binnen de herijking hebben we 3 kernboodschappen geformuleerd.
1. De herijking brengt het HWBP van ‘norm halen’ naar ‘norm halen met de blik vooruit’
Door een groeiende versterkingsopgave en stijgende kosten staat het programma voor nieuwe uitdagingen. Met de herijking HWBP versterkt de Alliantie de manier waarop het HWBP de opgave organiseert, financiert en uitvoert. Daarmee werken we niet alleen aan het halen van de veiligheidsdoelen richting 2050, maar zorgen we er ook voor dat Nederland daarna goed gesteld staat voor de waterveiligheidsopgave van de toekomst.
2. Met de herijking zet de alliantie de volgende stap van ‘gezamenlijke opgave’ naar ‘gezamenlijke regie’
Met de bestuurlijke afspraken verbeteren we de programmering van de opgave, de beheersing van kosten, het tempo van uitvoering, de verdeling van risico’s en de sturing binnen het programma. Daarmee groeit de Alliantie verder in professionaliteit, ontstaat meer duidelijkheid in de samenwerking en blijft het programma uitvoerbaar en voorspelbaar.
3. De ambtelijke uitwerking brengt de herijking van ‘afspraak’ naar ‘uitvoering’
De ambtelijke uitwerking vertaalt de bestuurlijke afspraken naar werkwijze binnen het HWBP. Dat doen we gezamenlijk, met brede betrokkenheid vanuit de Alliantie zodat het goed aansluit bij de praktijk. Zo ontstaat een uitwerking die niet alleen zorgvuldig is opgebouwd, maar ook werkbaar en herkenbaar is voor alle dijkwerkers die er binnen het HWBP mee aan de slag gaan.
Wat betekent de herijking voor jóuw project? In onze webinarserie nemen we je mee in de belangrijkste veranderingen en wat ze in de praktijk betekenen. Ga naar de pagina Webinars voor de planning, inhoud en om je aan te melden.
Meer weten?
Lees hoe de alliantie de koers heeft herijkt en wat dat betekent voor alle dijkwerkers. Voor verdere verdieping in de bestuurlijke context en gemaakte afspraken vind je hieronder relevante links en documenten. Bekijk ook de Kamerbrief over het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
Nieuws
Terugblik op eerste webinar herijking HWBP over risicoverdeling
Een nieuwe webinarserie over de ambtelijke uitwerking van de bestuurlijke afspraken rond de herijking van het HWBP, is onlangs ...
Lees verder
Webinarserie Herijking HWBP gaat van start
Voor medewerkers van waterschappen en de programmadirectie HWBP, en op onderdelen ook voor collega’s van Rijkswaterstaat en DGWB ...
Lees verder
Herijking HWBP, op weg naar geactualiseerde werkwijze
Binnen het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) werken we aan een waterveilig Nederland met sterke dijken. Een grote en ...
Lees verder