Herijking van het HWBP

De Alliantie van Waterschappen en het Rijk werkt via het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) aan een gezamenlijke opgave van nationaal belang: ervoor zorgen dat alle primaire waterkeringen in Nederland uiterlijk voor 2050 aan de wettelijke veiligheidsnorm voldoen. Daarmee draagt het HWBP bij aan een veilige en toekomstbestendige delta, waarin Nederland kan blijven leven met water.

De afgelopen jaren is het HWBP zichtbaar op stoom gekomen: veel projecten zijn inmiddels in uitvoering en we hebben de opgave scherper in beeld. Tegelijk werd in 2023 en 2024, na afronding van de eerste beoordelingsronde van de primaire keringen, duidelijk dat die opgave ook onder druk staat. Door een groeiende versterkingsopgave en stijgende kosten staat het programma voor nieuwe uitdagingen. Daarmee kwam ook scherper in beeld dat de manier waarop we het programma organiseren, financieren en aansturen moet meebewegen met de omvang en complexiteit van de opgave.

De richting is daarom niet alleen om 2050 te halen, maar ook om het HWBP zo te versterken dat Nederland daarna goed gesteld blijft voor de waterveiligheidsopgave van de toekomst. Dat vraagt om een programma dat toekomstbestendig, doelmatig, voorspelbaar en professioneel blijft functioneren. Het vraagt ook om een alliantie die verder groeit in samenwerking, rolvastheid en gezamenlijke sturing, en die publieke middelen maatschappelijk verantwoord en uitlegbaar inzet. Ook willen we ruimte houden om, waar dat past binnen het tempo van de dijkversterking, kansen voor gebiedsontwikkeling en bredere ruimtelijke meerwaarde te blijven benutten.

Daarom hebben het Rijk en de Waterschappen aanvullende afspraken gemaakt over de toekomst van het programma. Als onderdeel daarvan zijn extra financiële middelen beschikbaar gesteld voor de periode tot 2036. Daarmee is voor de komende jaren meer zekerheid ontstaan over de HWBP-programmering. Tegelijkertijd is afgesproken om processen en werkwijzen binnen het programma te actualiseren en verbeteren. Deze combinatie van financiële afspraken en verbeteringen in de werkwijze noemen wij de herijking van het HWBP.

De herijking richt zich onder meer op de omvang en programmering van de versterkingsopgave, het beheersen van kosten, het op tempo houden van de uitvoering, de verdeling van risico’s en het waar nodig aanpassen van sturing en uitvoeringskaders. Over deze onderwerpen zijn bestuurlijke afspraken gemaakt tussen het Rijk en de waterschappen, die eind 2025 zijn bekrachtigd.

Op dit moment werken de partners binnen de Alliantie samen aan de ambtelijke uitwerking van deze afspraken. Wat vaststaat, is de richting van de herijking en de bestuurlijke afspraken die daarover zijn gemaakt. In de komende periode wordt verder uitgewerkt hoe die afspraken hun plek krijgen in de werkwijze van het HWBP en in de dagelijkse praktijk van projecten, programma en sturing. Dat gebeurt gezamenlijk, met brede betrokkenheid vanuit de Alliantie en met oog voor samenhang en uitvoerbaarheid. Waar dat slim en behulpzaam is, worden ook partijen buiten het HWBP betrokken. Daarbij houden we steeds in beeld of de uitwerking ook daadwerkelijk bijdraagt aan de beoogde resultaten van de herijking. Richting de zomer wordt meer gedeeld over de verdere uitwerking en hoe deze in de praktijk vorm krijgt. Zo groeit een breed gedragen aanpak die de basis legt voor een toekomstbestendig HWBP: hoger in kwaliteit, sterker in uitvoering en blijvend gericht op een doelmatige inzet van middelen, zodat Nederland nu en na 2050 waterveilig blijft. Oftewel; 'van herijking naar verrijking!'