Wie we zijn en wat we doen

Het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) staat voor een enorme opgave: de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken. Om overstromingen in Nederland te voorkomen, versterken wij de komende dertig jaar in heel Nederland 1.300 kilometer aan dijken en 500 sluizen en gemalen.

Zonder onze dijken en duinen zou 60% van Nederland regelmatig onder water staan. Waterveiligheid is voor de Nederlanders van levensbelang. Daarom willen we een volgende ramp voor zijn.

Vele dijkwerkers zetten zich dagelijks met passie en trots in om de dijken, sluizen en gemalen te versterken en op orde te houden. Dit betekent een flinke investering, veel projecten en ongemak voor de omgeving. Want een dijkversterking kost veel geld en zorgt voor hinder. In de komende jaren gaat op steeds meer plekken de schop in de grond; we gaan meters maken.

In de onderstaande video leggen we uit wat we doen.

Dijkwerkers pakken door | HWBP video 2021

(Bij een ondergelopen gebied verschijnt de datum: 4 februari 2021. Runderen staan op een dijk. Deon Slagter)

MYSTIEKE MUZIEK

DEON SLAGTER: We staan hier nu in Lent.
De waterstand staat wel vijf meter hoger dan gebruikelijk.
Er komt nu zo veel water binnen in Nederland
dat je elke twee minuten een voetbalstadion zou kunnen vullen met water.
Wij verwachten dat door klimaatverandering
de waterstanden in de toekomst zullen toenemen
waardoor de dijken zwaarder belast worden en dus ook steviger moeten worden.

(Hij kijkt uit over het gebied dat onder water staat. Beeldtekst: 1.300 kilometer dijkversterking. 500 sluizen & gemalen. 21 waterschappen samen met Rijkswaterstaat. Klaar in 2050. HWBP, dijkwerkers pakken door! Van een lopende band die op een schip staat, valt zand boven op een berg in het water. Erik Wagener:)

DE MYSTIEKE MUZIEK WORDT STUWENDE MUZIEK

OPGEWEKTE MUZIEK

ERIK WAGENER: Het Hoogwaterbeschermingsprogramma
is de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken.
De doelstelling van het HWBP is om in 2050 alle belangrijke Nederlandse waterkeringen,
alle dijken te laten voldoen aan een nieuwe, strengere veiligheidsnorm.
ERIC WITHAAR: We zijn in het HWBP nu in de fase beland
dat steeds meer projecten in de uitvoering terechtkomen.
We hebben meer dan 600 kilometer aan projecten nu in het programma zitten.
75 projecten staan er in die programmering.
Kortom, schop in de grond.

(Aldus Eric Withaar.)

WAGENER: De komende jaren willen we volop inzetten
op samenwerking tussen de alliantiepartners,
samenwerken op alle belangrijke thema's waar we tegenaan lopen,
zoals het toepassen van innovatie in concrete projecten,
de samenwerking met de markt.
Maar ook de transitie naar een duurzame dijkversterking, ruimtelijke kwaliteit.
Er zijn heel veel thema's waar we samen in op moeten trekken.
WITHAAR: Het einddoel voor het HWBP is in 2050 alle dijken veilig.
Dat is een belangrijke opdracht voor alle dijkwerkers.

(Een kaart van de provincie Friesland. Beeldtekst: Wetterskip Fryslân. Uitvoering Lauwersmeerdijk. Duurzame dijkversterking. Ido Boonstra:)

EEN VREDIG INTERMEZZO GEVOLGD DOOR RUSTIGE MUZIEK

IDO BOONSTRA: Het bleek bij toetsing van deze dijk
dat het asfalt in een slechte staat was.
In de voorbereiding van zo'n project kijk je naar de omgeving.
We zitten hier in waardevolle natuurgebieden:
Natura 2000-gebied, de Waddenzee, zelfs werelderfgoed.
Aan de andere kant het Lauwersmeer, ook Natura 2000-gebied.
Als je hier een dijkversterking wilt realiseren,
wil je zo weinig mogelijk dat het impact heeft op de omgeving.
Daarbij kijk je naar alle mogelijke bouwstenen die je kan toepassen.
Van beneden af aan gerekend hebben we daar een blokkenbekleding
die een bepaalde flexibiliteit heeft.
De blokken haken in elkaar en kunnen als het ware meebewegen met de ondergrond.
Omdat ze in elkaar haken, hebben we ook minder beton nodig
en ook de ondergrond heeft minder bewerkingen nodig.
Dat betekent dat het relatief sneller gerealiseerd kan worden,
je minder beton nodig hebt, kostenreductie, maar ook CO2-reductie.
Daarnaast hebben we rekening gehouden met de duurzaamheid.
Bijna alle materialen die hier vrijkomen van de oude dijkbekleding,
die hergebruiken we weer.
De oude bekleding die beneden in de dijk zat,
die te licht was en vervangen moest worden,
gebruiken we weer als teenbescherming voor de dijk.
Dat is ook alleen maar voordelig voor de CO2-uitstoot.
We voldoen aan onze doelstellingen:
een goede, veilige dijk en ook nog snel realiseerbaar.

(Een kaart van de provincie Zeeland. Beeldtekst: Waterschap Hollandse Delta. Praktijkproef Hedwigepolder. Innovatieve pipingproef getijdenzand. Ellis de Bruin:)

HET INTERMEZZO GEVOLGD DOOR VREDIGE MUZIEK

ELLIS DE BRUIN: We zijn hier in de Hedwige-Prosperpolder,
daar wordt de natuur teruggegeven.
Dat creëert een hele mooie speeltuin voor allerlei innovatieve proeven.
Zo ook voor Waterschap Hollandse Delta, het HWBP, Fugro en Deltares.
Wij voeren hier de praktijkproef 'piping in getijdenzand' uit.
Nederland staat voor een enorme opgave in de waterveiligheid.
Met deze proeven kunnen we die opgave verkleinen.
Wetterskip Fryslân heeft al een proef gedaan.
Wij doen hier de meer grootschalige proef.
Daarmee kunnen we de data valideren,
kunnen we echt de sterkte berekenen van getijdenzand.
Getijdenzand is minder gevoelig voor piping.
Daarmee kunnen we die opgave verkleinen.
Wij doen dit als Waterschap Hollandse Delta samen met het HWBP
voor alle waterschappen en dus voor heel Nederland samen,
want getijdenzand is niet alleen bij Waterschap Hollandse Delta,
het komt in heel Nederland voor.

(Opnieuw een kaart van de provincie Zeeland. Beeldtekst: Waterschap Scheldestromen. Dijkversterking Hansweert. Werken in een bouwteam. Hans de Nooijer:)

DE VREDIGE MUZIEK STOPT

HET INTERMEZZO GEVOLGD DOOR INGETOGEN MUZIEK

HANS DE NOOIJER: We zijn hier in Hansweert.
Voor dit project met alle specialistische en moeilijke punten
hebben we ervoor gekozen om dat in bouwteam-vorm te doen
samen met het ingenieursbureau en met de beoogde aannemer.
SAAR BIJMAN: In een bouwteam word je ook als ingenieursbureau gedwongen
om te kijken naar wat er in de uitvoering gebeurt.
Dat vergt ook een andere benadering.
Ik denk dat wij als ingenieursbureau eerder geneigd zijn
om te kijken naar de eindsituatie, wat dat bijvoorbeeld met milieueffecten doet,
en dat je niet zo snel kijkt naar:
wat is ervoor nodig in de uitvoering om dat te bereiken?
DE NOOIJER: Het dorp is vrij klein.
Er is eigenlijk één ontsluitingsweg door het dorp heen.
Er moeten honderdduizenden, misschien wel miljoenen kuub grond vervoerd worden.
Dan heb je een constante stroom van vrachtwagens gedurende een aantal jaar.
Je kunt je wel voorstellen, als jouw kinderen over die weg moeten fietsen,
wat dat voor gevaren en wat dat voor overlast met zich meebrengt.
De aannemer heeft daarin meegedacht om dat over water te doen.
LENNART BOOSTER: Wij hebben de aanlandingen
in de Westerschelde uitgezocht en op basis daarvan is het nu mogelijk
om de hinder voor het dorp tot een minimum te beperken,
dat er geen grondtransporten door het dorp gaan.
Met het inzetten van een bouwteam
kijk je niet alleen naar de gebruiksfase, maar ook de bouwfase.
Daarmee voorkom je gewoon verrassingen en bespaar je een heleboel kosten.

(Aldus Lennart Booster. Een kaart van de provincie Noord-Brabant. Beeldtekst: Waterschap Aa en Maas. Dijkversterking Meanderende Maas. Samen met de omgeving. Peter van Dijk:)

HET INTERMEZZO GEVOLGD DOOR LEVENDIGE MUZIEK

PETER VAN DIJK: Het allerbelangrijkste van het project Meanderende Maas
is natuurlijk de dijkversterking.
Maar we nemen daar een hele hoop nevendoelen in mee.
Een van de belangrijkste nevendoelen is de ontwikkeling van de natuur.
Wij proberen de meanders, dus aan de rivierzijde, terug te geven zoals ze waren.
Dus we proberen daar natuur te ontwikkelen.
Tegelijkertijd daarmee proberen we ook de infrastructuur te versterken.
Dus fietspaden aan te leggen, de verkeersveiligheid te verbeteren.
Dat alles proberen we samen te doen met de bewoners.
Dat hebben we gedaan door dijktafels, waarin we gezegd hebben:
Als jij het voor het zeggen had,
hoe zou jij dan de toekomst van je eigen achtertuin willen zien?
LIESBETH PULLEN: Ik ben hier in 2015 komen wonen, samen met mijn man.
Wij hebben inmiddels aan ons huis een bed and breakfast verbonden.
Er werd gevraagd op die avond of wij ons dan wilden inschrijven voor die werkgroep.
Een van de eerste dingen die aan de orde kwamen,
dat waren toch wel de bomen hier aan de dijk,
en ook de bomen hier in de uiterwaarden.
Daar hebben wij ons wel hard voor gemaakt.
Ik kan me voorstellen dat je als dijkenbouwer denkt van: goh, die bomen...
Als je die op je tekentafel ziet, dat je denkt: hup, weg met die bomen.
Maar als je hier woont, dan voelt dat natuurlijk heel anders.
Dat is fijn als je dat op zo'n werkplaats kunt kenbaar maken.

(Aldus Liesbeth Pullen. Uit een slang aan een bouwmachine spuit zand dat met een boog neervalt.)

MEESLEPENDE MUZIEK

WAGENER: Ik ben onder de indruk
van de toewijding en de veerkracht van de alliantie HWBP.
Dus dat geeft mij in ieder geval vertrouwen
dat we het met elkaar echt gaan halen.
VAN DIJK: Waterveiligheid is ontzettend belangrijk,
dat mensen achter de dijk veilig zijn,
maar tegelijkertijd ook gebruik kunnen maken van die waterveiligheid.
Als we dat een stukje verder kunnen brengen in de toekomst,
zodat iedereen, maar vooral onze kinderen daarvan kunnen genieten,
dan denk ik dat we naar de toekomst toe ons doel gaan bereiken.
DE BRUIN: Ik denk dat deze proef met alle marktpartijen en het HWBP juist aangeeft
dat wij Nederland weer een stukje veiliger maken.
WITHAAR: Ik heb er absoluut vertrouwen in dat we de doelen voor 2050 gaan halen.
Als je kijkt waar we nu staan
en de innovaties en de samenwerking die we nu hebben,
dan gaan we het zeker waarmaken.
Kortom, we versterken elkaar en we versterken de dijk.

(Op een donkerpaarse achtergrond verschijnt het logo van HWBP, voor sterke dijken.)

DE MEESLEPENDE MUZIEK SPEELT VERDER EN STOPT DAN

Samenwerken in de alliantie

Het HWBP bestaat uit 21 waterschappen en Rijkswaterstaat die projecten uitvoeren. De programmadirectie ondersteunt de projecten die onder het HWBP en HWBP-2 vallen. Samen vormen wij de alliantie. Sneller en goedkoper ons werk doen, is het devies om in 2050 alle dijken op orde te hebben.

Lees meer over de alliantie en de sturing van het HWBP

In de onderstaande video vertellen we meer over wie wij zijn.

Het verhaal van de alliantie HWBP

(Een man:)

MANNENSTEM: Februari 2020 een combinatie van extreme regenval en storm stuwt de waterstanden in de Nederlandse rivieren op tot recordhoogtes.
VROUWENSTEM: Een enkeling trotseert op straat de windstoten van 120 kilometer per uur.
MANNENSTEM: Wie niet per se naar buiten hoeft luistert binnen onrustig hoe regen en hagel tegen de ramen slaan.

(Het beeld wordt even zwart.)

DEON SLAGTER: Nederland leeft met water.
Een onlosmakelijke verbondenheid.
Water hoort bij ons. We kunnen en willen niet zonder.
LINDA VAN OOSTRUM: Maar water heeft wel een eigen wil.
En zorgt niet alleen voor fijne recreatie, schitterende natuur en waardevolle bedrijvigheid, maar ook voor mogelijke onveiligheid.
IDO BOONSTRA: Voor risico's die moeten worden aangepakt.
Want ook in 2050 wil Nederland veilig leven met water.
Op elk moment en wat het klimaat ook doet.
DEON: We hebben met alle 21 Nederlandse waterschappen en Rijkswaterstaat de handen krachtig ineengeslagen.
LINDA: Samen bedenken we de slimste plannen geven we ruimte aan innovatieve, technische oplossingen.
IDO: En versterken we de dijken en de dammen.
Dat doen we samen in één alliantie, het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
DEON: Het HWBP, onderdeel van het Deltaprogramma is de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken.
LINDA: We gaan als alliantie HWBP 1.300 kilometer dijk versterken en 500 sluizen, stuwen en gemalen verbeteren, binnen dertig jaar.
IDO: Mooi om aan mee te werken, en eigenlijk ook best wel spannend.
We zijn ervan overtuigd dat onze goede samenwerking en de bundeling van onze krachten de sleutel vormen tot succes.
DEON: We brengen allemaal ons vakmanschap in onze kennis van lokale of regionale omstandigheden en onze inhoudelijke deskundigheid.
LINDA: We werken ook samen over de grenzen van de alliantie heen.
Want ook marktpartijen, kennisinstituten, gemeenten en provincies leveren een belangrijke bijdrage aan ons programma.
IDO: En de Unie van Waterschappen en verschillende rijkspartners praten regelmatig mee.
DEON: Natuurlijk kijken we ook kritisch naar de resultaten.
Maken we genoeg meters? Houdt elke partij rekening met het grote geheel?
LINDA: Dat is soms een uitdaging.
Met zo veel inhoudelijk en ideologisch betrokken partijen zijn er heel wat meningen om rekening mee te houden.
IDO: Gelukkig komen we er altijd uit.
Komen we altijd verder.
Dat is de kracht van deze brede samenwerking.
DEON: We versterken elkaar en we versterken de dijken.
Stap voor stap.
LINDA: Kilometer voor kilometer.
Op de ene plek storten we duizenden kubieke meters zand.
IDO: Op een andere verbouwen we de sluis.
Soms moeten we moeilijke keuzes maken.
DEON: Soms vragen we veel van omgevingen.
Of zelfs van elkaar als alliantiepartners.
LINDA: Maar we doen het allemaal met hetzelfde doel toekomstbestendige waterkeringen.
IDO: Handen ineen, blikken dezelfde kant op.
Alles op alles voor sterke dijken en een waterveilig Nederland.

(Het beeld wordt even zwart. Onstuimig water slaat tegen palen aan.)

DEON: Februari 2050 een combinatie van extreme regenval en stormen stuwt de waterstanden in de Nederlandse rivieren op tot recordhoogtes.
LINDA: Een enkeling trotseert op straat de windstoten van 120 kilometer per uur.
IDO: Wie niet naar buiten hoeft luistert binnen onrustig hoe regen en hagel tegen de ramen slaan.
DEON: Onrustig, maar niet ongerust.
LINDA: Want de duinen houden de Noordzee tegen.
IDO: De stormvloedkeringen doen hun werk.
En het water wint het niet van onze dijken.

(Het logo van 'HWBP, voor sterke dijken' verschijnt. Op een witte achtergrond staan de logo's van onder andere waterschappen. Waterschap Noorderzijlvest, Wetterskip Fryslân, Waterschap Rijn en IJssel, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, Waterschap Vallei en Veluwe, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht,)

VOGELGELUIDEN

(Waterschap Vechtstromen, Drents Overijsselse Delta, Waterschap Hunze en Aa's, Hoogheemraadschap van Delfland, Waterschap De Dommel, Hoogheemraadschap van Rijnland, Waterschap Hollandse Delta, Waterschap Rivierenland, Waterschap Scheldestromen, Waterschap Aa en Maas,)

Wie betaalt?

De alliantie betaalt samen de projecten: zowel Rijkswaterstaat als de gezamenlijke waterschappen storten jaarlijks 380 miljoen euro op de dijkrekening. Een dijkversterking maken we zo samen mogelijk en komt niet op rekening van het betreffende waterschap alleen: het Rijk betaalt 50%, gezamenlijke waterschappen 40% en het individuele waterschap 10%.

Stimuleren van innovaties

Met innovatieve technieken en nieuwe methodes willen we de Nederlandse dijk steeds slimmer en goedkoper maken, en nog beter in zijn omgeving laten passen. Tot aan 2050 investeert het HWBP jaarlijks 10 miljoen euro in het stimuleren van innovaties. Het doel is waterschappen, Rijkswaterstaat, marktpartijen en kennisinstellingen te stimuleren tot het bedenken van nieuwe innovaties en het toepassen ervan in de praktijk.

Lees meer over innoveren binnen het HWBP

Deltaprogramma

Het HWBP valt onder het Nationale Deltaprogramma en is het grootste uitvoeringsprogramma van het Deltaplan Waterveiligheid.

> Naar de hoofdpagina 'Over HWBP'