Hoe versterk je een dijk in de achtertuin van honderden mensen? Door vanaf het begin hun inbreng heel serieus te nemen, weten Feike Wouda en Henno Nieuwenhuis. Op Vlieland kon elke bewoner een idee aandragen – en dat werkte.
“De versterking van de Waddenzeedijk bij het dorp is een traject van slechts 1 kilometer lang”, vertelt Feike. “Maar aan de ene kant liggen achtertuinen van tientallen bewoners en hotels, en aan de andere kant is Natura 2000-gebied. Zware belangen dus aan beide zijden. Voor ons reden genoeg om het vooraf in te schatten als een ‘venijnig’ project. We wilden daarom het participatieproces direct aan het begin van de verkenning starten.”
Niet in achtertuin
Henno: “Rijkswaterstaat organiseerde de participatie op een heel open manier. Tijdens zogeheten dijkavonden en inloopmiddagen kon iedereen varianten aandragen. Dat ging van dijkverbreding richting zee tot een damwand op de dijk.” Feike: “Elk idee werd uitgetekend en gepresenteerd bij een volgende terugkoppeling. De ontwerpers van Royal HaskoningDHV stonden ons goed bij in dit traject.” Henno zag het effect hiervan: “Bewoners waardeerden dat elk ingebracht voorstel zo serieus werd behandeld en visueel werd gemaakt. Het was een trechterproces: telkens vielen een paar voorstellen af, maar altijd met goede uitleg.”
Vanzelfsprekend wilden de bewoners de dijkversterking niet in hun achtertuin, maar aan de zeekant. Feike: “De vergunning voor het Natura 2000-gebied was relatief eenvoudig: een ecoloog kon aantonen dat de habitat voor de dijk al verstoord was. Er zijn voortdurend excursies, mensen laten er hun hond uit: het was al een veel betreden gebied.” Maar stikstof bleek lastiger. “Hier lag het bijna twee jaar op stil”, vertelt Feike. “Op het eiland was er ook amper plek voor mitigerende maatregelen. Toen konden we gelukkig gebruikmaken van de bouwvrijstelling zoals deze gold in die tijd.”
Feike Wouda (links) Omgevingsmanager dijkversterking Rijkswaterstaat en Henno Nieuwenhuis (rechts) Beleidsambtenaar Gemeente Vlieland
Duidelijke opdracht
Het positieve effect van de gekozen aanpak bleek vanzelf: er kwamen geen zienswijzen binnen op het projectplan en de vergunning wat betreft natuurbescherming. Henno: “De bewoners voelden zich meegenomen in het proces. Ze zagen dat Rijkswaterstaat zich er niet met een jantje-van-leiden vanaf wilde maken. Dat zie ik als de grootste reden voor het succes.” De goede verstandhouding tussen gemeente en Rijkswaterstaat droeg ook bij. “Wij hielpen hen bijvoorbeeld ruimtes en werkplekken te vinden en waren nauw betrokken bij de informatieavonden. Er was geen onderlinge spanning. Die eensgezindheid was voor bewoners een belangrijk signaal.” Zouden ze een volgende keer toch nog iets anders doen? Feike: “Toen het stillag, werd er intern veel juridisch werk verzet. Dat hadden we meer moeten communiceren, ook als het een technisch verhaal was. Het leek nu alsof er niets gebeurde.”
De aannemer heeft een duidelijke opdracht meegekregen, geheel in de sfeer van het project. Feike: “In het kort: meld je zo snel mogelijk bij de bewoners en leg uit wat je gaat doen. Luister goed naar hun ideeën én doe er ook wat mee.” Henno: “Je werkt heel dicht op de bewoners zelf, dat vraagt een meer persoonlijke benadering. Hinder zal onvermijdelijk zijn, ook voor toeristen. Maar mensen accepteren die sneller als ze van jou weten wat ze kunnen verwachten.”
"Je werkt heel dicht op de bewoners zelf, dat vraagt een meer persoonlijke benadering"