Samen blijven innoveren
In 2025 zijn ook nieuwe kennis- en innovatieprojecten gestart
Naast succesvolle afgeronde innovaties, en de lopende projecten, zijn in 2025 ook nieuwe voorstellen aangedragen op het gebied van kennisontwikkeling en innovatie. En dat is belangrijk: innovaties en nieuwe kennis zijn hard nodig om de waterveiligheid in 2050 te hebben en te houden. Hieronder lichten we vier nieuwe projecten en drie experimenten toe.
Uitvoeringskennis borgen en benutten
Waterschap Limburg gaat samen met Deltares en Fugro de kennis van de uitvoering van dijken beter gebruiken bij het ontwerp ervan. Een goed ontwerp is belangrijk om aan de veiligheidsnormen te voldoen. Maar hoe sterk en betrouwbaar een dijk in de praktijk uiteindelijk is, wordt ook bepaald door hoe de dijk gebouwd wordt. De manier waarop een dijk wordt aangelegd, welke grond wordt gebruikt en welke ervaring waterschappen en aannemers hebben - dit is allemaal belangrijk bij dijkversterkingen. Als we deze ervaringskennis beter benutten, weten we beter hoe sterk een dijk écht is en weten beheerders nog beter waar ze tijdens de uitvoering op moeten letten. Dit helpt beheerders om dijken slimmer te ontwerpen: mogelijk goedkoper, duurzamer en met een langere en zekerder levensduur. Het helpt ook bij het opstellen van duidelijke kwaliteitseisen bij aanbestedingen en het controleren daarvan.
Als HWBP vinden we het belangrijk om kennis van de uitvoering te borgen en te benutten, bijvoorbeeld door goede, moderne methoden te ontwikkelen om de kwaliteit van de uitvoering te meten. Nieuwe inzichten en werkwijzen zijn bruikbaar voor alle dijkversterkingen, vooral waar sterkte en erosie een rol spelen.
Uitbreidbaarheid en aanpasbaarheid van waterkeringen
Waterschap Rivierenland onderzoekt samen met HKV en Deltares hoe er meer houvast kan worden geboden bij het maken van afwegingen rond aanpasbaarheid en uitbreidbaarheid van dijkversterkingsmaatregelen. Afwegingen over adaptiviteit spelen in alle dijkversterkingsprojecten. Het doel is dat maatregelen binnen het HWBP niet alleen voldoen aan de huidige eisen, maar ook een goede basis vormen voor toekomstige versterkingen met het oog op klimaatveranderingen. Het project geeft inzicht in hoe dijkversterkingen toekomstgerichter kunnen worden ontworpen en aangelegd en wat de gevolgen zijn van de keuzes die nu worden gemaakt.
Experts, waterschappen en beleidsmakers stellen een gezamenlijk kader op om het onderzoek te sturen. Hiervoor organiseert het HWBP een kennissessie met onder andere HKV, Deltares en De Innovatieversneller. Daarbij wordt ook de koppeling gelegd met het Deltaprogramma en andere landelijke kennisprogramma’s. Dit kader wordt vertaald naar concrete handvatten die beheerders kunnen gebruiken voor de uitbreidbaarheid en aanpasbaarheid van verschillende typen dijken in HWBP-projecten.
Natuurwaarderingsmethodiek
Dijkversterkingen moeten zorgen voor waterveiligheid, en kunnen daarnaast bijdragen aan de biodiversiteit en schade hieraan voorkomen. Bij het project dijkversterking IJsselmeerdijk is hiervoor een natuurwaarderingsmethodiek gebruikt die de bijdrage aan de natuur zichtbaar en meetbaar maakt. Vanwege de goede ervaringen gaat Waterschap Zuiderzeeland deze methode nu verder ontwikkelen en geschikt maken voor alle dijkversterkingen. Met de natuurwaarderingsmethodiek kunnen beheerders beter onderbouwen hoe HWBP-projecten bijdragen aan natuurdoelen en schade voorkomen, en kunnen zij transparante afwegingen maken. De methode wordt opgenomen in de Roadmap Duurzaam HWBP en zo mogelijk ook in het Dashboard Duurzaam HWBP. Daarmee wordt natuur een vast onderdeel van de afweging in HWBP-projecten.
Op dit moment bestaat er geen eenduidige methode om te bepalen of en in welke mate dijkversterkingen bijdragen aan biodiversiteit. Door natuurwaarden systematisch en waar mogelijk meetbaar te maken, wordt het gesprek over natuur concreter en krijgen projectteams en bestuurders betere handvatten om keuzes te maken.
Zettingsvloeiing
Het Hoogheemraadschap van Delfland verbetert voor de alliantie HWBP de kennis over de kans van optreden van zettingsvloeiing. Zettingsvloeiing bij een waterkering kan plotseling optreden, zonder duidelijke waarschuwing vooraf. Het leidt niet altijd direct tot het bezwijken van de dijk, maar speelt wel een rol in de veiligheidsbeoordeling. Volgens de huidige beoordelingsmethode voldoet de Delflandsedijk niet aan de norm vanwege het risico op zettingsvloeiing. Dit beeld wordt echter niet gedeeld door experts en lijkt niet goed aan te sluiten bij de feitelijke situatie ter plaatse. Door meer kennis te ontwikkelen over de risico’s in situaties met (gedeeltelijke) bestortingen van de oever en een specifieke bodemopbouw - wadafzettingen - kunnen mogelijk onnodige of te zware maatregelen worden voorkomen.
In overleg en afstemming met Rijkswaterstaat, het HWBP en het programma Kennis voor Keringen is in 2024 een eerste fase van het onderzoek afgerond. Hierin zijn de oorzaken van zettingsvloeiing, de invloed van bestorting en wadafzettingen uitgewerkt. Nu wordt grondonderzoek gedaan. Deze gegevens en de kennis uit het literatuuronderzoek (fase 1) worden verwerkt in een verbeterde beoordelingsmethode. Hoewel het onderzoek is gekoppeld aan de Delflandsedijk, zijn de resultaten breder toepasbaar en waardevol voor het trefzeker(der) beoordelen en ontwerpen van waterkeringen in heel Nederland.
Experimenteerruimte
Voor 2025 is budget gereserveerd voor experimenten. In 2025 is een experiment uitgevoerd gericht op programmabrede kennisontwikkeling over risico’s, planning en kosten met behulp van AI. Twee experimenten starten in 2026: versnelling van de projectaanpak, en ecologisch onderzoek om de uitvoering te versnellen.
Alle innovatieprojecten binnen HWBP staan beschreven in het innovatieportfolio op de website.