Hoogwaterjournaal: De strijd tegen het water

‘Nederland en de strijd tegen het water’, hoe vaak heb je die niet gehoord? Maar als je om je heen kijkt, zie je van die strijd helemaal niet zo veel. Het gevaar van een mogelijke overstroming is namelijk onzichtbaar. Mark van Welzenis vertelt hier meer over in deze video. Samen met Ger Smits, Silvia Mosterd en Jiska Taal kijkt hij naar het verleden, heden en toekomst.

Hoogwaterjournaal: De strijd tegen het water

(Beelden van glinsterend water waarin een witte, schuimende golf ontstaat. Mark van Welzenis:)

DOOR MYSTIEKE MUZIEK KLINKT HARD GERUIS

MARK VAN WELZENIS: Nederland en de strijd tegen het water,
hoe vaak heb je die wel niet gehoord?
Het gevaar van een mogelijke overstroming is namelijk actueler dan ooit.
Denk maar aan de overstromingen in West-Europa tijdens de zomer van 2021.
Meer dan 200 mensen in Duitsland en België kwamen daarbij om het leven.
In Nederland vielen er, gelukkig, geen slachtoffers,
maar dorpen en steden in het zuiden van Limburg
leden enorme schade door wateroverlast.
En dat was zeker niet de eerste keer dat ons land onder water stond.
Wist jij dat op 25 januari 1995
bijna 300.000 Nederlanders hun huis moesten verlaten
vanwege de hoge waterstanden van de rivieren de Rijn, Maas en Waal.
Dit was een van de grootste evacuaties uit onze vaderlandse geschiedenis.
MANNENSTEM: Tegen het middaguur
wordt het op de wegen in en rond Tiel plotseling drukker.
De bussen zijn bedoeld voor spoedevacuaties in Ochten.
In deze situatie zullen de mensen gedwongen worden
tot onmiddellijke evacuatie.
MARK: Overstromingen zijn echt van alle tijden.
En als dat gebeurt, dan kan meer dan de helft van ons land
onder water komen te liggen,
als we onszelf niet goed beschermen.
Hoe zit dat nou precies?
Nou, aan de ene kant worden we bedreigd door de zee,
en door de verandering van ons klimaat stijgt de zeespiegel.
Maar aan de andere kant, en dat vergeten mensen vaak,
komt in Nederland ook al het smeltwater uit het Alpengebied samen
waardoor het water in onze rivieren ook snel kan stijgen.
We zijn in die zin eigenlijk een beetje het afvoerputje van Europa.
Voeg aan al dit water ook nog een extreme regenbui toe in onze buurlanden
en je staat al snel onder.
Op overstroomik.nl kun je heel makkelijk zien
of jouw woonplaats ook onder water kan komen als het water stijgt.
Want twee meter water dat je woonwijk binnenstroomt, dat is dus echt kopje-onder.
Dit lijkt misschien onwaarschijnlijk, maar in 1995 was dit echt zo.
De druk op onze dijken was immens
en militairen uit het hele land stroomden toe
om met zandzakken het water tegen te houden
en te helpen met de evacuatie.
In 1995 liep het dus uiteindelijk net goed af.
De dijken zijn nergens doorgebroken
en na twee weken konden de meeste mensen weer terug naar hun huis.
Er waren gelukkig geen doden gevallen, maar de schade was enorm.
Dit mocht ons nooit meer gebeuren.
In sneltempo moesten alle dijken langs de rivieren verstevigd worden.
En inmiddels zijn we bezig met de grootste hoogwaterveiligheidsoperatie
sinds de Deltawerken.
En Nederland is daarmee het best beveiligde deltaland ter wereld.
Ons land kent ruim 17.000 kilometer aan dijken.
Dat is van Amsterdam tot, schrik niet, helemaal in Nieuw-Zeeland.
En om al die dijken te beschermen tegen het almaar stijgende water,
moeten ze continu verbeterd worden.
Zodat we hier met z'n allen veilig kunnen blijven wonen.
De afgelopen jaren is er hard gewerkt
aan de verbetering van de dijk bij Delfzijl in Groningen.
Silvia Mosterd kan ons hier meer over vertellen.
Silvia, er staat bij jou volgens mij een behoorlijk windje of niet?
SILVIA MOSTERD: Ja, er staat hier een mooie, stevige windkracht 5, 6 op de dijk.
Een prachtig dag in Delfzijl, wat mij betreft.
MARK: Waarom zijn jullie de afgelopen jaren zo druk bezig geweest
met het verstevigen van deze dijk?
SILVIA: Om de provincie Groningen te beschermen tegen overstromingen.
Als deze dijk er niet zou zijn, dan zouden we binnen een dag
een overstroming hebben in de stad Groningen, hier zo'n 30 kilometer verderop.
En om deze dijk bestand te maken tegen klimaatverandering en zeespiegelstijging,
hebben we deze dijk versterkt, verhoogd, verbreed.
Maar hoe weet je nu of een dijk sterk genoeg is?
Dat weten we door het te berekenen en daar hebben we goede data voor nodig,
dus wij meten continu het waterpeil, maar ook de hoogte van de golven.
We hebben een soort brievenbussen in deze dijk,
die de golven kunnen opvangen bij een storm
en daardoor kunnen we de sterkte en vooral de hoogte van de dijk beter berekenen.
Zijn jullie trots dat de dijk nu klaar is?
Kijk naar dit mooie plaatje, daar zijn wij enorm trots op, dat het klaar is.
En we zijn natuurlijk heel blij dat het achterland weer beschermd is,
in ieder geval tot 2050.
2050, dat klinkt als ver in de toekomst,
maar dat zijn niet heel veel jaren meer dan na onze laatste grote overstroming uit 1995.
En bovendien is er nog een hoop te doen.
Zeker is dat nog 1.500 kilometer aan dijken moet worden verstevigd.
Maar in Nederland zijn we eigenlijk nooit klaar met het werken aan waterveiligheid.
Wat we ook doen, ons klimaat verandert.
En de opwarming van onze aarde kan zorgen voor wisselvalliger weer
met veel meer neerslag en meer smeltwater in onze rivieren vanuit de Alpen.
En terwijl er meer water bij komt, daalt op veel plaatsen de bodem in Nederland.
De veengronden waarop veel bebouwing staat, zakt namelijk al eeuwen langzaam in.
Nederland beschermen tegen het water, niet alleen nu, maar ook voor de toekomst.

(Op een witte achtergrond staan de logo's van Waterschap Noorderzijlvest, Wetterskip Fryslân, Waterschap Rijn en IJssel, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard, Waterschap Vallei en Veluwe, Waterschap Amstel, Gooi en Vecht,)

(Waterschap Vechtstromen, Drents Overijsselse Delta, Waterschap Hunze en Aa's, Hoogheemraadschap van Delfland, Waterschap De Dommel, Hoogheemraadschap van Rijnland, Waterschap Hollandse Delta, Waterschap Rivierenland, Waterschap Scheldestromen, Waterschap Aa en Maas,)

(Rijkwaterstaat, ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, Waterschap Limburg, Waterschap Brabantse Delta, Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden, Waterschap Zuiderzeeland en Unie van Waterschappen.)

(Rechtsonder staat het logo van het HWBP, voor sterke dijken.)